Ἀξιοπρέπεια καί Οἰκονομία

Πρό ἡμερῶν, 45 ἐπώνυμοι Ἕλληνες ὑπογράψαμε ἕνα κείμενο στό ὁποῖο ἐκφράζαμε τήν ἀντίθεσή μας μέ μία σειρά ἀπό κυβερνητικές ἐνέργειες καί συμπεριφορές πού πλήττουν διεθνῶς τήν ἀξιοπρέπεια τῆς χώρας, ἀλλά καί κάθε συμπατριώτης μας πού σέβεται τήν πατρίδα του καί τόν ἑαυτό του. Ὅπως εἶναι φυσικό, τό κείμενο αὐτό προκάλεσε ὀργισμένες ὕβρεις ἀπό τούς διαδικτυακούς θιασῶτες τοῦ φαιοκόκκινου μετώπου, τό ὁποῖο σήμερα εἶναι καί ὁ πραγματικός πνευματικός καρκίνος αὐτῆς τῆς χώρας.

Στίς 28 Φεβρουαρίου, μέ κύριο ἄρθρο της ἡ «Ἑστία» πήγαινε ἀκόμα μακρύτερα καί ὑπογράμμιζε τήν τεράστια ζημιά πού ὑφίσταται ἡ Ἑλλάδα λόγω τῆς γελοιοποιήσεώς της σέ παγκόσμιο ἐπίπεδο, γεγονός πού σίγουρα θά ἔχει ἀρνητικές οἰκονομικές συνέπειες.

Τήν ἴδια ἡμέρα, πράγμα πρωτοφανές, ὁ Ἕλληνας ὑπουργός Οἰκονομικῶν χαρακτήριζε «μαϊμού» τήν συμφωνία πού ὁ ἴδιος εἶχε ὑπογράψει στό Eurogroup, ἔλεγε δέ ὅτι μέ αὐτόν τόν τρόπο θά διευκολύνετο ἡ ὑπερψήφισή της ἀπό τά κοινοβούλια τῶν ἄλλων 18 χωρῶν-μελῶν τῆς εὐρωζώνης. Λίγες ὧρες ἀργότερα, ἡ ἐκπρόσωπος τοῦ γερμανικοῦ κοινοβουλίου διέψευδε, σέ πολύ αὐστηρό τόνο, τίς δηλώσεις αὐτές, ἐνῶ Ὁλλανδός συνάδελφός μας τίς χαρακτήριζε «ὕβρι κατά τῶν βουλευτῶν-ἐκπροσώπων 18 εὐρωπαϊκῶν λαῶν».

Καί ὅλα αὐτά συμβαίνουν τήν ὥρα πού ἡ ἑλληνική οἰκονομία κυριολεκτικῶς καταρρέει καί μέ τόν ἑλληνικό λαό νά αἰσθάνεται «ἐθνικά ὑπερήφανος» γιά τήν κατάρρευση αὐτή! Ἀκόμα, μέσα στά κυβερνῶντα κόμματα, ἡ ἀπό μέρους τῆς κυβερνήσεως ὑπογραφή μίας νέας συμφωνίας μέ τό Eurogroup ἀμφισβητεῖται καί θεωρεῖται ἀποτυχία τό ὅτι ἡ Ἑλλάδα ἀπέφυγε –γιά τρίτη φορά μέσα σέ μία πενταετίατήν ἄτακτη χρεωκοπία καί τήν ἔξοδό της ἀπό τήν εὐρωζώνη. Πρόκειται, δηλαδή, γιά συμπεριφορές πού παραπέμπουν σέ ἐπιστῆμες ἄλλες ἀπό αὐτές τῆς οἰκονομίας καί τῆς πολιτικῆς –μέ ὅ,τι, βεβαίως, αὐτό συνεπάγεται γιά τό μέλλον τῆς χώρας. Τό δέ τελευταῖο εἶναι ἐξαιρετικά δυσοίωνο καί τό ἤδη βαρύ κλίμα πού ὑπάρχει στήν ἀγορά καί τίς κοινωνικές ἀρθρώσεις θά γίνει πολύ σύντομα βαρύτερο.

Ἡ οἰκονομική κατάσταση προβλέπουμε ὅτι θά παρουσιάσει ραγδαία ἐπιδείνωση, μέ ἀπρόβλεπτες συνέπειες. Τό μεγάλο μειονέκτημα τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, πέρα ἀπό τό χρέος της, εἶναι ὅτι δέν ἔχει δυνάμεις. Δέν ἔχει ἕναν παραγωγικό ἱστό ἱκανό νά κινηθεῖ γρήγορα στό μέτρο πού θά δέχεται τονωτικές ἐνέσεις. Αὐτό εἶναι τό σοβαρότερο πρόβλημά μας, γιατί ἡ ἀπουσία παραγωγικοῦ δυναμισμοῦ δέν ἐπηρεάζει τόσο τό δημόσιο χρέος ὅσο τό ἀντίστοιχο ἰδιωτικό. Στήν βάση αὐτῆς τῆς διαπιστώσεως, μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι τό πραγματικό ὀξύ πρόβλημα γιά τήν ἑλληνική οἰκονομία δέν εἶναι τόσο τό δημόσιο χρέος της ὅσο τό γραφειοκρατικό καί ἀντιαναπτυξιακό περιβάλλον, πού τελικῶς ὑπονομεύει τίς παραγωγικές ἐπενδύσεις καί τήν ἀπαιτούμενη ἀνανέωση τοῦ παραγωγικοῦ ἱστοῦ τῆς χώρας.

Ἀπό τό 1999, ἔτος τῆς χρηματιστηριακῆς ἀνοίξεως, ἕως τό 2010, ὅπου ἡ κρίση ἔδειξε βίαια τά δόντια της, ἡ Ἑλλάδα βίωσε, ὅπως γράφει καί ὁ καθηγητής κ. Θ. Σκούρας, μία δανειοληπτική ἀδηφαγία, ἡ ὁποία, ἀντί νά ἐνισχύσει τήν παραγωγική μηχανή τῆς χώρας μέ χαμηλότερο κόστος, προσέφερε τεχνητά εἰσοδήματα στούς γραφειοκράτες, τίς συντεχνίες καί τούς διαπλεκόμενους ἐπιχειρηματίες, πού συσσώρευσαν δανειακό κεφάλαιο τό ὁποῖο σήμερα κανείς δέν γνωρίζει ποῦ ἀκριβῶς βρίσκεται.

Ἔτσι, τήν δεκαετία τῆς πλήρους καταναλωτικῆς εὐφορίας, ὑπῆρχε στήν ἑλληνική οἰκονομία μία ὑπερβάλλουσα ζήτηση ἡ ὁποία, ἀντί νά στηρίξει τήν παραγωγική μας σύγκλιση μέ τίς ἄλλες χῶρες-μέλη τῆς εὐρωζώνης, διοχετευόταν σέ διεθνῶς μή ἐμπορεύσιμα προϊόντα, ὅπως γιά παράδειγμα οἱ οἰκοδομές, τά πολυτελῆ αὐτοκίνητα, τά ἀκριβά ποτά, κ.ο.κ. Στό πλαίσιο αὐτό, οἱ τιμές τῶν προϊόντων αὐτῶν πήγαιναν συνεχῶς πρός τά πάνω, κάτι πού δέν συνέβαινε μέ τά διεθνῶς ἐμπορεύσιμα προϊόντα μας, ἡ τιμή τῶν ὁποίων καθορίζεται ἀπό τήν διεθνῆ ἀγορά.

Συνεπῶς, ὅπως πολύ σωστά ἐπισημαίνουν οἱ οἰκονομολόγοι Δημήτρης καί Χρῆστος Α. Ἰωάννου, ὁ τρόπος λειτουργίας τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας στήν προαναφερθεῖσα περίοδο μετασχημάτιζε τίς σχετικές τιμές μεταξύ τῶν δύο κατηγοριῶν ἀγαθῶν μέ καταστροφικό τρόπο, συρρικνώνοντας τίς πραγματικές παραγωγικές δυνατότητες τῆς χώρας. Λειτουργοῦσε, δηλαδή, σάν ἕνας μηχανισμός ὁ ὁποῖος ἦταν γεννήτορας προσκομμάτων γιά ὅποιον ἤθελε νά εἶναι παραγωγικός (στόν τομέα τῶν διεθνῶς ἐμπορευσίμων) καί διευκόλυνε τόν πλουτισμό κυρίως ὅποιου δραστηριοποιοῦνταν στήν ἐξυπηρέτηση τῆς κατανάλωσης (στόν τομέα τῶν διεθνῶς μή ἐμπορευσίμων).

Ἡ ἐξέλιξη αὐτή συνέβαλε ἀποφασιστικά στό νά προκύψουν στήν Ἑλλάδα παρανοϊκές λογιστικές ὑπεραξίες, οἱ ὁποῖες, ὅμως, δέν εἶχαν κανένα ἀπολύτως παραγωγικό ἀντίκρυσμα. Ἀντί τά δάνεια στό ἐσωτερικό νά ἐξυπηρετοῦνται μέ παραγωγή, ἐξυπηρετοῦντο μέ νέο δανεισμό καί ἄρα μέ διεύρυνση τοῦ φαύλου κύκλου. Σταδιακά, ἔτσι, παρατηρήθηκε μείωση τῆς χρηματικῆς ρευστότητας στήν ἑλληνική οἰκονομία.

Τό ἐρώτημα, συνεπῶς, πού ἀνακύπτει εἶναι τό ἑξῆς: Αὐτή ἡ ἀσυμμετρία ἀνάμεσα σέ πραγματικές τιμές τῆς ἀγορᾶς καί σέ λογιστικές τιμές στούς ἰσολογισμούς τῶν τραπεζῶν (δηλαδή, στίς ἀπαιτήσεις τῶν τραπεζῶν) εἶναι συμβατή μέ μία ἐπανεκκίνηση τῆς ἀνάπτυξης στήν ἑλληνική οἰκονομία; Καί, ἄν ὄχι, τότε οἱ διάφορες ἐπιμέρους ρυθμίσεις –μεταξύ τῶν ὁποίων ἡ «ἀνακεφαλαιοποίηση» τῶν τραπεζῶν, ἀλλά καί οἱ «διευκολύνσεις» γιά τούς ὑπερήμερους χρεῶστες– ἀρκοῦν γιά νά ἀποκαταστήσουν τήν ἰσορροπία στό χρηματοπιστωτικό κύκλωμα τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας; Δυστυχῶς, ὅπως ἀποδεικνύεται καί ἀπό τήν συνεχιζόμενη ἀπουσία «ρευστότητος», ἡ ἀπάντηση εἶναι ἀρνητική –ἡ λειτουργία τοῦ χρηματικοῦ κυκλώματος δέν ἔχει ἀποκατασταθεῖ. 

Συνεπῶς, ὑποστηρίζουν οἱ ἀδελφοί Ἰωάννου, ἀπαιτεῖται μία ἄλλη, δραστική, ριζοσπαστική καί εὐφάνταστη λύση. Ὅπως, γιά παράδειγμα, ἡ ἀπομείωση ὅλων τῶν δανείων κατ’ ἀναλογία πρός τόν βαθμό ἐξυπηρέτησής τους –καί αὐτό τόσο γιά λόγους δικαιοσύνης, ὅσο καί γιά λόγους οἰκονομικῆς ἀποτελεσματικότητος: περισσότερο νά μειωθοῦν τά πλήρως ἐξυπηρετούμενα, λιγότερο (ἀλλά μέ διευκολύνσεις καί ἐπι μήκυνση) τά μή ἐπαρκῶς ἐξυπηρετούμενα, ἐνῶ τά παντελῶς μή ἐξυπηρετούμενα νά ρευστοποιηθοῦν (μέ πλήρη διαγραφή τοῦ τυχόν ὑπολοίπου τοῦ χρέους πού θά παραμείνει ἀπό τήν ρευστοποίηση), ὥστε νά ἀνακτηθεῖ καί ἀπό αὐτά ὅ,τι στοιχεῖο ἐνεργητικοῦ εἶναι δυνατόν νά ἀνακτηθεῖ προκειμένου νά χρησιμοποιηθεῖ ἐκ νέου πιό παραγωγικά.

Εἶναι ἐφικτή παρόμοια λύση; Ἄν θέλουμε νά ἀπελευθερωθεῖ καί νά ἀναπτυχθεῖ γρήγορα ἡ οἰκονομία μας, ἡ ἀπάντηση εἶναι θετική. Ὑπάρχει, ὅμως, καί ὁ κρατισμός, πού καραδοκεῖ…

 Ἀθαν. Χ. Παπανδρόπουλος / Εφημ."Εστία" στις 13.03.2015

Για την αντιγραφή: Ιάσων